Programma 5 - Wenjen en Omjouwing

Over de voortgang en afhandeling van de woningbouwplannen op de flexibele doorstroomlijst wordt regulier gecommuniceerd via  updates op de gemeentelijke website onder voortgang woningbouw. Nieuwe projecten worden  toegevoegd aan de flexibele doorstroomlijst. 

Via nieuwsbrieven en website van de gemeente is de voortgang van de projecten te volgen. 

Projecten op de flexibele doorstroomlijst zijn in behandeling genomen op basis van volgorde.  

De volgende plannen van de doorstroomlijst zijn in 2025 bouwrijp gemaakt:

• Holwert
• Noarderstek
• Tusken de Fearten

Projecten van de doorstroomlijst opgepakt in 2025:

• Timmerwerf Kollum
• Peazens-Moddergat
• Raard
• Ternaard
• Lyts Wenje

Voor uitvoering van woningbouwprojecten is krediet beschikbaar. 

Het Platform Wonen is een gemeentelijk Platform om woningbouwontwikkelingen die bijdragen aan een goede balans op de woningmarkt en aansluiten bij het gemeentelijk volkshuisvestingsbeleid te stimuleren. Dit doet het Platform door o.a. het organiseren van bijeenkomsten voor de Mienskip en Stakeholders over diverse thema’s op het gebied van het wonen in de meest brede zin van het woord.

Op 25 november en 2 december 2025 waren er twee bijeenkomsten van het woonplatform met als thema “Wenjen fan de takomst” (Wonen van de toekomst). De eerste avond was in Holwert, de tweede in Kollum. Tijdens beide bijeenkomsten gingen inwoners, deskundigen en organisaties met elkaar in gesprek over hoe we in de toekomst willen wonen in onze regio. Belangrijke vragen waren:

• Hoe willen we wonen als we ouder worden?
• Hoe kan een huis worden aangepast als onze wensen veranderen?
• Wat is er nodig om wonen prettiger en makkelijker te maken, nu en later?

De uitkomsten van de Platformbijeenkomsten worden teruggekoppeld aan de deelnemers en meegenomen bij het opstellen  en de uitwerking van het  Volkshuisvestingsprogramma 2026.

De activiteiten van het Platform Wonen zijn uitgevoerd binnen het reguliere budget voor Wonen in de begroting.

In 2025 zal een startnotitie voor het wettelijk verplichte volkshuisvestingsprogramma als omgevingsprogramma onder de omgevingsvisie worden opgesteld.  Op basis  hiervan  wordt ook gestart met het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma. Volgens planning zal in het tweede kwartaal van 2026 het volkshuisvestingsprogramma  zijn afgerond. Dit programma vervangt de huidige woonvisie 2020 – 2025. Het actuele woonprogramma, de prestatieafspraken en uitwerking van de woonzorgvisie (uitvoeringsprogramma wonen en zorg) worden hierin integraal meegenomen. 

Er is gestart met het  het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma , de planning voor het vervolg en de afronding in 2026 is aangepast via de Raadsaorta. 

De raad  is via een startnotitie in het derde kwartaal over de aanpak, planning en voortgang  van  het op te stellen volkshuisvestingsprogramma  geïnformeerd.  

De kosten van het volkshuisvestingsprogramma worden gedekt uit het door de raad binnen de begroting hiervoor beschikbaar gestelde budget.

De gebiedsontwikkeling van de Prinslocatie betreft de transformatie van een oud bedrijventerrein naar een woningbouwlocatie gekoppeld aan de aanleg van een voorrangsplein in de Rondweg-West en de aanleg van een nieuwe oeverconstructie langs de Dokkumer Ie. Ook voor de transformatie van het gebied Houtkolk fase 2 naar woningbouw is de realisatie van een nieuw voorrangsplein een vereiste.

Het ruimtelijk hoofdlijnenplan van ontwikkelaar RV&O voor de Prinslocatie in Dokkum omvat de nieuwbouw van 427 woningen. Voor de gebiedsontwikkeling van deze locatie naar woningbouw is in 2023 een rijkssubsidiebijdrage Woningbouwimpuls (WBI) toegekend door het rijk. Die subsidie is bedoeld voor publieke investeringen in de openbare ruimte. Deze specifieke WBI bijdrage van het rijk staat in relatie tot de tijdige realisatie van woningbouw op de Prinslocatie. Deze rijkssubsidie is daarbij ook verbonden met de realisatie van een in het woningbouwprogramma van de Prinslocatie te bedienen lagere woningmarktsegmenten. 

De ontwikkelaar is de initiatiefnemer en verantwoordelijk voor het tijdig lostrekken van de gebiedsontwikkeling(-en) en de gemeente heeft in hoofdzaak een faciliterende rol.

Bij deze gebiedsontwikkeling staat de gemeente voor de vereiste aanleg van een nieuw voorrangsplein in de Rondweg-West.  Die publieke investering maakt de gemeente mede mogelijk door bijdragen van verschillende ontwikkelaars van woningbouw op de Prinslocatie en de Houtkolk fase 2.

De WBI-subsidie van het rijk stuurt op een opstart van de woningbouw medio 2026. In het voorjaar van 2026 is een subsidiewijzing met het ministerie te regelen.

Het ontwerp Omgevingsplan voor de woonontwikkeling van de Prinslocatie is eind 2025 gereed gekomen en in procedure gebracht. In 2026 kan de gemeenteraad een voorstel voor vaststelling van het Omgevingsplan verwachten.

Eind 2025 is de anterieure overeenkomst voor deze gebiedsontwikkeling gesloten. 

De dekking van de investering van het verkeersplein is voor 50% meegenomen in de nog in te dienen WBI aanvraag. De cofinanciering van de andere 50% is op dit moment nog niet geregeld. De komende 10 jaar is hiervoor tijd om dit beschikbaar te krijgen.  

Wij hebben de ambitie om in 2030 tenminste 70% van de benodigde elektriciteit op een duurzame wijze op te wekken. Deze ambitie is in 2021 vastgesteld, naar aanleiding van de Regionale Energiestrategie. 

Het laatste onderzoek (medio 2024) toont aan dat het aandeel duurzame elektriciteit 59% is. De stijging van de afgelopen jaren komt vooral door zonnepanelen bij woningeigenaren.

De groei van de afgelopen jaren is voldoende voor het doel voor 2030. Maar de groei voor de komende jaren staat onder druk. Door netcongestie is opwekking van duurzame elektriciteit niet altijd mogelijk. En de salderingsregeling wordt afgeschaft. De groei van zonnepanelen bij woningeigenaren zal hierdoor stagneren.

Met deze activiteit zijn geen middelen gemoeid.

Wij werken aan het verduurzamen van het maatschappelijk vastgoed in onze gemeente. De startnotitie voor deze aanpak is in 2024 vastgesteld. Op dit moment wordt de Gemeentelijke Routekaart Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed opgesteld. Dit is een verplichting vanuit het Klimaatakkoord.

In 2025 werkten we aan de routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed. Deze routekaart wordt gevuld met informatie uit onder andere meerjarige onderhoudsplanningen en energieaudits, die zijn uitgevoerd voor verschillende gebouwen. Uit de routekaart volgt een planning van gebouwen, inclusief per gebouw de business cases, CO2-besparingen, verschillende soorten scenario’s en maatregelen.

Het grootste deel van de energieaudits is in 2025 afgerond en opgeleverd. Zodra het restant is opgeleverd, kunnen we inschatten wanneer de Routekaart in uw raad wordt behandeld. 

De kosten voor de energieaudits worden gedekt uit het KlimOp programma van de provincie. De financiering van de verduurzaming van gebouwen volgt in de Routekaart.

Wij hebben de ambitie om per jaar twee nieuwe wijkuitvoeringsplannen te starten. Deze ambitie volgt uit de Transitievisie Warmte. In wijkuitvoeringsplannen brengen we in kaart hoe een dorp of wijk aardgasvrij kan worden gemaakt.

Wij zijn in drie dorpen/wijken actief geweest met wijkuitvoeringsplannen: Eanjum, Dokkum Fûgellân en Hallum. In alle drie projecten is ingezet op isolatie, via subsidie en collectieve inkoopacties. In Eanjum en Fûgellân is uit onderzoek gebleken dat warmtenetten niet rendabel zijn. Daarom zijn we hier in 2025 acties gestart voor warmtepompen. In de evaluatie van de Transitievisie Warmte vindt u meer informatie over de ervaringen uit de wijkuitvoeringsplannen.

Het tempo lag de afgelopen jaren op één wijkuitvoeringsplan per jaar, in plaats van twee. In het kader van het warmteprogramma heeft de raad besloten niet langer in te zetten op een wijkgerichte, maar gemeentebrede aanpak. Meer hierover in doelstelling 502.1-2D.

De wijkuitvoeringsplannen zijn bekostigd uit de CDOKE-regeling (Capaciteit Decentrale Overheden Klimaat- en Energiebeleid). Denk bijvoorbeeld aan kosten voor technische onderzoeken en informatieavonden.

Wij maken beleid voor het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. In 2021 heeft uw raad de Transitievisie Warmte vastgesteld. Uiterlijk eind 2026 wordt deze visie herijkt in de vorm van het warmteprogramma. In het warmteprogramma bepalen we de strategie voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving voor de komende 10 jaar (tot en met 2035).

Wij hebben in 2025 het warmteprogramma inhoudelijk vormgegeven. Dit aan de hand van een participatieproces met interne collega's, externe stakeholders zoals netbeheerders en woningcorporaties, en enquêtes bij inwoners. De raad heeft in oktober een ambitie en uitgangspunten vastgesteld. De ambitie luidt dat Noardeast-Fryslân in 2035 minimaal 6.000 (hybride) warmtepompen realiseert. Aan de hand van deze kaders is het warmteprogramma in concept gereed gemaakt.

Het warmteprogramma is in 2025 opgesteld. Deze ligt in het tweede kwartaal 2026 ter inzage. Na de terinzagelegging worden de reacties verwerkt. Het ontwerp warmteprogramma wordt in september 2026 aangeboden aan uw raad.

De middelen voor het warmteprogramma zijn opgenomen in de startnotitie. Kosten voor interne uren, extern onderzoek en participatie en communicatie worden gedekt uit de CDOKE-regeling.

Wij ondersteunen bewoners bij het verduurzamen van hun woning. Bijvoorbeeld bij het aanvragen van subsidies en leningen. Deze ondersteuning willen we samenbrengen in een energieloket.

Het initiële voorstel van één energieloket is gewijzigd naar een verspreide aanpak. De Mienskip gaf namelijk aan behoefte te hebben aan ondersteuning in de omgeving. In 2025 hebben we daarin verspreid over de gemeente proefgedraaid met 'Ynwennersloketten', namelijk in Dokkum, Hallum, Holwert, Kollum, Kollumersweach en Eanjum. Hier konden bewoners binnenlopen voor alle vragen omtrent verduurzaming. 

Op basis van de ervaringen die we hebben opgedaan in 2025, maken we nu een strategie voor verdere verspreiding naar andere delen van de gemeente. Dit in combinatie met acties vanuit het warmteprogramma.

De bemensing van het energieloket en de huur van de panden zijn gedekt uit de CDOKE-regeling.

Wij hebben een isolatiesubsidie  voor woningeigenaren. Dit betreft slecht geïsoleerde woningen met een lage WOZ-waarde. Deze subsidie komt voort uit het Nationaal Isolatieprogramma. Voor de eerste ronde hebben wij subsidie voor 1.399 huishoudens.

De isolatiesubsidie kent een bedrag van € 2.800, met een optionele plus vanuit de provincie van € 2.500. Woningeigenaren met een slecht geïsoleerde woning en tot een bepaalde WOZ-waarde komen in aanmerking. Eind 2025 is de WOZ-grens verhoogd naar € 477.000 (NHG-grens). 

Wij bieden de subsidie sinds de zomer van 2024 aan. Tot en met eind 2025 zijn er circa 1.100 actieve aanvragen ontvangen. In 2025 hebben 590 huishoudens subsidie ontvangen, waarvan in totaal 773 isolatiemaatregelen zijn uitgevoerd.

Eind 2025 is de helft van de eerste ronde van het Nationaal Isolatieprogramma voorzien van subsidie (700 van de 1.400). Er zijn echter ook nog honderden huishoudens in aanvraag. De verwachting is dat eind 2026 de circa 1.400 huishoudens van de eerste ronde zijn voorzien van subsidie.

Vanuit de eerste ronde hebben we € 3.917.200 beschikbaar. Daarvan is al meer dan € 3.000.000 gereserveerd. Het grootste deel van middelen komt uit een Specifieke Uitkering voor het Nationaal Isolatieprogramma. Een ander deel komt uit de gemeentelijke aanpak energiearmoede. Daarnaast ontvingen we ook alvast middelen voor de tweede en derde ronde, van respectievelijk € 4.544.000 en € 3.298.000. De komende jaren kunnen dus nog duizenden huishoudens worden voorzien van subsidie.

De Omgevingswet gaat uit van 4 kerninstrumenten die met elkaar samenhangen: omgevingsvisie, omgevingsprogramma's, omgevingsplan en omgevingsvergunning. Deze samenhang tussen de verschillende kerninstrumenten wordt de beleidscyclus genoemd.

Doelen van de beleidscyclus zijn:

• het up-to-date houden van het beleid voor de fysieke leefomgeving,
• beter vindbaar maken van het beleid,
• meer overzicht in welk beleid geldt,
• goede inhoudelijke afstemming tussen verschillende beleidsvelden
• duidelijke werkwijze hoe de doelen van de raad uit de omgevingsvisie worden gerealiseerd

Met het inwerkingtreden van de Omgevingswet begin 2024, is gestart met het inregelen van de beleidscyclus en het opbouwen van het beleidshuis. De beleidscyclus wordt komende periode uitgewerkt en geïmplementeerd. De planning is dat dit eind 2025 gereed is.

De belangrijkste werkzaamheden zijn:

1. beleidsinventarisatie
2. inregelen werken met omgevingsprogramma's en werkwijze vertalen bestaand beleid in omgevingsprogramma's
3. opzetten evaluatie en monitoring
4. opzetten beleidstafel voor structurele inhoudelijke afstemming
5. beleidscyclus afstemmen met de P&C-cyclus

Ad 1: gereed.

Ad. 2: De werkgroep was al aan de slag, maar voor een goede en gestructureerde aanpak is een projectleider nodig. Deze is inmiddels aan de slag.

Ad 3: Er is een startdocument gemaakt voor evaluatie en monitoring van de omgevingsvisie en de omgevingsprogramma's. We zijn bezig met de uitvoering daarvan.

Ad 4: Er is een eerste vorm van de beleidstafel op gezet, waarbij de projectleiders van de verschillende omgevingsprogramma's op regelmatige basis afstemmen. Hierdoor ontstaat eenduidigheid in de omgevingsprogramma's en wordt onderlinge afstemming van de omgevingsprogramma's geborgd.

Ad 5: Gesprekken op inhoud voor afstemming met P&C-cyclus lopen. De eerste resultaten:

• overzicht overeenkomsten en verschillen doelen raadsprogramma's en doelen omgevingsvisie is gereed

Het is in 2025 niet gelukt om deze activiteit af te ronden, doordat het meer tijd kostte om een projectleider te vinden. De nieuwe planning is dat dit project in Q2 2026 wordt afgerond.  

Er zijn voldoende middelen beschikbaar.

De gemeente heeft zich met een rijkssubsidie Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum gecommitteerd aan de versterking van de ruimtelijke kwaliteit in 8 straten in de binnenstad van Dokkum. Deze upgrading is gekoppeld aan gemeentelijke investeringen in onderhoudsopgaven en is daarmee financieel verbonden met programma 6. De (eerdere) subsidietoekenning door het rijk brengt verplichtingen voor de gemeente met zich mee. 

A. Upgrading openbare ruimte in 8 straten

De Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum bestaat uit de ruimtelijke upgrading/herinrichting van de straten Parksteeg, fase 1 Westersingel, fase 2 Westersingel - Sonnemapleintje, Lange Oosterstraat, Gasthuisstraat, Legeweg, Vleesmarkt en Diepswal. In het verlengde van de binnenstadsvisie is de inzet er op gericht om de ruimtelijke kwaliteit van deze delen van de binnenstad naar een hoger niveau te tillen voor een versterking van de binnenstad als geheel.

B. Private investeringen

Binnen het kader van deze Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum is sprake van een samenwerking met private investeerders in de binnenstad. Afzonderlijke investeerders investeren zonder subsidiebijdrage in renovatie en vernieuwing van vastgoed op verschillende locaties in de binnenstad. De private investeringen maken financieel geen onderdeel uit van de Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum. Wel maakt de inhoudelijke projectrealisatie van de verschillende private deelprojecten in de binnenstad onderdeel uit van het geheel in een bestuurlijke samenwerking met de gemeente.

Fase 2 Westersingel – Sonnemapleintje
De uitvoering van de fase 2 Westersingel – Sonnemapleintje was in 2025 in uitvoering na de aanbesteding in 2024 en opstart in 2025. Dit project zal in 2026 worden afgerond.

Herinrichting Legeweg voltooiing in 2026
In verband met bezwaar- en beroepsprocedures is de planrealisatie van de herinrichting en opwaardering van de Legeweg vertraagd. De uitkomst van de beroepsprocedure heeft een start van de uitvoering eind 2025 mogelijk gemaakt in aansluiting op de tweede fase Westersingel - Sonnemapleintje.  De projectrealisatie zal vóór Koningsdag 2026 voltooid worden.

Diepswal en Vleesmarkt

De realisatie van de herinrichting en opwaardering van de Diepswal en Vleesmarkt schuift mede onder invloed van Koningsdag 2026 door naar 2027. Dit is in vervolg op andere projecten in de binnenstad als de eerder genoemde herinrichting van de Legeweg.  Uitvoering in 2027 is binnen het rijkssubsidiekader mogelijk, maar hiervoor zal in 2026 wel een formele subsidiewijziging voor moeten worden ingediend bij de rijksoverheid. In de tussenrapportages van 2026 wordt uw gemeenteraad op de hoogte gehouden.

Eerdere projecten Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum

In eerdere jaren is uitvoering gegeven aan de ruimtelijke opwaardering van de Parksteeg, Westersingel (fase1),  Lange Oosterstraat en de Gasthuisstraat binnen dit projectkader.

Private projecten in de binnenstad binnen de Impulsaanpak

Initiatiefnemers zijn (zelf) trekkende partijen voor verschillende private projecten binnen deze Impulsaanpak Winkelgebied op verschillende plekken in de binnenstad van Dokkum. De gemeente heeft daarbij een faciliterende rol.  

Deze rijkssubsidie binnen Programma 5 raakt financieel aan de gemeentelijke financiering in Programma 6. In Programma 6 is de vereiste gemeentelijke financiering afzonderlijk beschreven. 

Van de in 2023 toegekende rijkssubsidie van €1.038.307,- voor 25 % van de projectkosten voor upgrading van de openbare ruimte in de 8 straten is in de periode tot 2024 € 512.456,- besteed. Voor de 25 % projectsubsidie vanuit rijksmiddelen in nog uit te voeren straten resteert daarmee nog € 525.851,-. Bij de verantwoording van de ingezette rijkssubsidiemiddelen moet jaarlijks (via de zogenoemde Sisa-systematiek) verantwoord worden dat de gemeente zelf 75 % eigen dekking heeft ingezet naast de daarbij dan ingezette 25 % aan rijkssubsidie.

In een tussenrapportage in 2025 was eerder beoogd de resterende rijkssubsidie als volgt te besteden: 
Herinrichting Legeweg: 150.000 euro
Herinrichting Sonnemaplein: 225.851 euro
Vleesmarkt: 70.000 euro
Diepswal: 80.000 euro

Vanwege de forse investeringskosten van fase 2 Westersingel - Sonnemapleintje is nu bij de Sisa verantwoording een fors hogere subsidiebesteding in dat project van toepassing. Dit heeft als consequentie dat na afronding van de Legeweg alle rijkssubsidie volledig zal zijn besteed. De gemeente staat dan volledig zelf financieel aan de lat om de laatste afgesproken upgrading van de Vleesmarkt en Diepswal vanuit beheer- en onderhoudsmiddelen te gaan bekostigen in de komende tijd. 

Bij de komende omgevingsparticipatie over de herinrichting van de Diepswal en Vleesmarkt is nadrukkelijk aandacht voor dat de gemeente bij schaars beschikbare eigen middelen voorzichtig opereert. Voor het versterken van de ruimtelijke kwaliteit binnen het projectkader van de Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum zijn dit twee belangrijke schakels. Deze beide straten vormen een beeldbepalend scharnierpunt binnen het kernwinkelgebied.

In het verwachtingsmanagement richting stakeholders zullen verwachtingen (wat bij de latere realisatie aan wensen mogelijk kan worden gemaakt) vanwege de schaarse middelen noodgedwongen (moeten) worden getemperd. 

Nadat het omgevingsprogramma Regiostad Dokkum (zie activiteit 503.1-2A)  is vastgesteld, kunnen de maatregelen benoemd in het omgevingsprogramma worden uitgevoerd.  Hiermee wordt uitvoering gegeven aan het omgevingsprogramma Regiostad Dokkum en toegewerkt naar het bereiken van de doelen die de raad in de omgevingsvisie heeft vastgesteld voor Dokkum. Zo wordt gewerkt aan de ontwikkeling van Dokkum.

Is nog niet gestart, vanwege volgordelijkheid: eerst het omgevingsprogramma opstellen en vaststellen en vervolgens kan het uitgevoerd worden.

Overigens liggen ontwikkelingen in Dokkum niet stil: ondertussen worden diverse projecten in Dokkum uitgevoerd, zoals woningbouw, realisatie van uitbreiding Betterwird, etc.

Idem als inhoud.

Er zijn nog geen extra middelen gereserveerd voor de uitvoering van het omgevingsprogramma. 

De doelen die uw raad in  de omgevingsvisie voor Dokkum heeft gesteld, worden in het omgevingsprogramma uitgewerkt naar concreet beleid en maatregelen nodig zijn om de doelen te bereiken.  Vervolgens kan uitvoering worden gegeven aan de maatregelen.

Het omgevingsprogramma Regiostad Dokkum draagt bij aan een evenwichtige opbouw en ontwikkeling van  Dokkum. Kansen worden benut, kwaliteiten behouden en versterkt. Hierdoor ontstaat er één integraal beleidsstuk voor de fysieke leefomgeving van Dokkum en zijn de opgaven op elkaar afgestemd.

Gewenste concrete resultaten

• Concreet en integraal beleidskader voor (de ontwikkeling van) Regiostad Dokkum.
• Overzicht van de (te behouden en versterken) kwaliteiten van Dokkum.
• Overzicht van de concrete opgaven voor Dokkum “op de kaart”.
• Maatregelplan waarin duidelijk wordt wat gedaan moet worden om uitvoering te geven aan het beleid, inclusief een prioritering. (Bij maatregelen kan het gaan om concrete uitvoeringsprojecten, te formuleren beleidsregels voor specifieke onderwerpen, maar ook over inzet van communicatie en informatie om doelstellingen te bereiken via bewustwording, in te stellen subsidieregelingen, etc.).

Alle informatie is opgehaald bij de verschillende (interne) vakdisciplines. We zijn gestart met het opstellen van het concept-omgevingsprogramma. De te nemen maatregelen zijn op hoofdlijnen bekend.

Met het opstellen van de omgevingsvisie is in diverse participatie momenten veel informatie bij de mienskip opgehaald. De informatie die te concreet was voor de omgevingsvisie wordt verwerkt in het omgevingsprogramma. Om te checken of het goed verwerkt is en of er nog nieuwe ideeën of ontwikkelingen zijn, bereiden we nieuwe participatiemomenten voor. Deze vinden plaats in februari 2026.

De nieuwe planning voor afronding van het project is eind 2026. De raadsbehandeling zal in april 2027 zijn.  

In de stuurgroep is besloten om toch een breder participatietraject te doen.  Eerder was het plan om  de informatie  die tijdens het opstellen van de omgevingsvisie is opgehaald  te gebruiken. Deze informatie gebruiken we nog steeds, maar omdat het al erg lang geleden is, is een nieuwe participatieronde gewenst. 

De kosten voor het opstellen van het omgevingsprogramma zijn uit de reguliere begroting betaald.

Voor de voorzieningenkern Kollum lopen er reeds diverse initiatieven op het gebied van o.a. woningbouw, onderwijs en economie onder de noemer Aanpak Kollum. Deze lopende Aanpak Kollum wordt samen met de beleidsuitspraken in de Omgevingsvisie vertaald naar een Omgevingsprogramma Kollum.
 

 De projectorganisatie is voorbereid en de middelen zijn eind 2025 beschikbaar gesteld.

In 2026 wordt gestart met het opstellen van het omgevingsprogramma. De verwachte doorlooptijd is een jaar. 

Via de 2e tussentijdse rapportage 2025 is de dekking voor zowel de in- als externe kosten beschikbaar gesteld.

In Hallum zijn diverse ontwikkelingen gaande. Deze ontwikkelingen op het gebied van wonen, energietransitie, bedrijven en leefbaarheid worden op elkaar af gestemd binnen het op te stellen omgevingsprogramma Hallum.

Er wordt gewerkt aan het omgevingsprogramma. 

Vanwege ambtelijke capaciteit is de planning niet gehaald. Er wordt gewerkt aan een nieuwe planning.

Er is een krediet van € 32.500,- beschikbaar gesteld om het programma te schrijven.

Voor een effectief vervolg zal het wel nodig zijn om aanvullende financiering te organiseren. Hier komen we in de tussentijdse rapportage op terug.

Een dorpsbiografie gaat over het verhaal van het dorp. Hierbij worden het ontstaan van het dorp en de kenmerkende kwaliteiten in beeld gebracht. De dorpsbiografieën zijn een basis voor beleid en dienen ter inspiratie bij ontwikkelingen.  

Een dorpsbiografie wordt samen met de dorpen opgesteld. Twee bureaus maken de concept biografieën. Vervolgens gaan we hiermee samen met de dorpen aan de slag. 

De doelen zijn om samen met de dorpen kennis over de dorpen vast te leggen en zo de eigenheid van dorpen te kunnen behouden en versterken.

Er zijn middelen voor 20 dorpen. 

Er is een format gemaakt, zodat alle dorpsbiografieën qua opzet vergelijkbaar zijn. Qua inhoud verschillen ze uiteraard, omdat elk dorp anders is.

Het format bestaat uit de volgende onderdelen:

1. een collage van beelden die het dorp kenmerken
2. een tijdslijn waarin de belangrijkste ontwikkelingen staan
3. een kaart met de kenmerken en kwaliteiten van het dorp
4. it ferhaal fan het ontstaan van het dorp, met veel afbeeldingen
5. dorpsverhalen: mythes, legendes, belangrijke verhalen die in een dorp de ronde doen
6. mei it ferline foarút: hoe kunnen de kenmerken, kwaliteiten en het verhaal van het dorp gebruikt worden als inspiratie voor de toekomst?
7. eventueel een fotobijlage of een verhalenbijlage.

Concept- biografieën:

• 19 biografieën zijn in concept klaar voor 24 dorpen. Door dorpen als Raard en Boarnwert, Peazens en Moddergat en de Flieterpen te combineren, hebben we voor meer dorpen een biografie kunnen maken.

Participatie dorpen:

• De verdiepingsavond met 'dorpskenners': voor alle dorpen is deze geweest.

Ontwerp-biografieën:

• Bijna alle ontwerp-biografieën zijn gereed. Deze worden de komende maanden aan de deelnemers voorgelegd om te bekijken of alle input goed verwerkt is.

Definitieve biografieën:

• begin 2026 gereed

Eindpresentatie:

• 1e helft van 2026.

Er zijn middelen voor 20 dorpen. Er wordt geen overschrijding van de beschikbare middelen verwacht.

De erfgoednota is nog niet vastgesteld. Daarom rapporteren we op de voortgang van de erfgoednota. Vanwege de Omgevingswet spreken we niet meer over 'nota' maar over 'omgevingsprogramma'.

Als het omgevingsprogramma erfgoed vastgesteld is, kunnen de daarin genoemde maatregelen worden uitgevoerd. Dan kan gerapporteerd worden op de uitvoering. 

Met het omgevingsprogramma erfgoed  geven we aan hoe we in de toekomst om willen gaan met ons erfgoed. De ambities en de prioriteiten worden erin vastgelegd. Een uitvoeringsparagraaf (maatregelen) geeft aan hoe we de doelen willen gaan bereiken.

Het omgevingsprogramma erfgoed is gereed. 

Een aantal opgaven uit de erfgoednota zijn al in uitvoering, zoals de dorpsbiografieën. Hiervoor is eerder door uw raad geld beschikbaar gesteld.

Het omgevingsprogramma erfgoed heeft ter inzage gelegen en staat begin 2026 geagendeerd voor vaststelling.

Het omgevingsprogramma kan worden vastgesteld zonder extra benodigde financiële middelen. 

De kerkenvisie gaat over de vraag hoe de gemeente Noardeast-Fryslân in samenspraak met de (kerk)eigenaren de toekomst van het kerkenbestand in haar gemeente kan beschermen. De visie geeft een handreiking waarmee partijen in de toekomst plannen kunnen maken voor de kerkgebouwen.

De kerkenvisie is gereed.

De kerkenvisie is gereed  en staat (als onderdeel van het omgevingsprogramma erfgoed) begin 2026 geagendeerd voor vaststelling. 

Er is geld beschikbaar gesteld door het rijk voor het maken van een kerkenvisie.

Er is geen overschrijding.

De landschapsbiografie beschrijft de kernkwaliteiten van het landschap van Noardeast-Fryslân. Het behouden en versterken van deze kernkwaliteiten borgen we via de omgevingsvisie, de omgevingsprogramma's en het omgevingsplan.

Stappen:

1. De eerste stap is het meenemen van de landschapsbiografie in de omgevingsvisie.
2. Vervolgens kunnen de kernkwaliteiten worden beschermd via het omgevingsplan dat de komende jaren wordt opgesteld.
3. In het nog te maken omgevingsprogramma omgevingskwaliteit worden de kernkwaliteiten opgenomen en uitgewerkt.

Ad 1. Borging in omgevingsvisie is gereed: 

• de landschapsbiografie is in de omgevingsvisie opgenomen. Uw raad heeft de omgevingsvisie is in 2024 vastgesteld. 

Ad 2. Borging in het definitieve omgevingsplan is in voorbereiding:

• hoe de gemeente de kernkwaliteiten zoals benoemd in de omgevingsvisie concreet gaat beschermen volgt in de regels van het definitief omgevingsplan.

Ad 3. Borging in omgevingsprogramma omgevingskwaliteit: 

• in het nog op te stellen omgevingsprogramma omgevingskwaliteit zal het beleid uit de omgevingsvisie worden geconcretiseerd. En daarbij worden te nemen maatregelen geformuleerd waarmee het beleid tot uitvoering wordt gebracht.

Ad 2: Borging in het definitieve omgevingsplan:

• De planning van het bereiken van dit doel is afhankelijk van de planning van het op te stellen definitieve omgevingsplan.
• Het transitieplan voor het definitieve omgevingsplan is in Q2 2025 voorgelegd aan uw raad. In het transitieplan staat hoe we van ons tijdelijke naar ons definitieve omgevingsplan gaan. Hierin staat ook een planning. Van 2025 tot en met 2031 zijn we bezig met het maken van het definitieve omgevingsplan. 

Ad 3: Borging in het omgevingsprogramma omgevingskwaliteit:

• Voornemen is om hier in 2026 mee te starten.

Voor dit doel is geen apart budget. Het maakt onderdeel uit van de werkzaamheden voor de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Voor het opstellen van het omgevingsprogramma omgevingskwaliteit wordt de financiering nog onderzocht.

Wij stellen een Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie op omdat uw raad op 15 september 2022 een motie ‘klimaatadaptieve maatregelen’ heeft aangenomen. Hierin wordt gevraagd een gemeentelijk klimaatadaptatieplan op te stellen, met als doel de gevaren en gevolgen voor mens en dier van de toenemende hitte, droogte en wateroverlast te beperken en te bestrijden. Er is hierbij gevraagd om onderzoek te doen naar klimaatadaptieve maatregelen, en waar nodig initiatieven te nemen om onze gemeente klimaatbestendiger te maken.

In het Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie richten we ons specifiek op het aanpassen van onze fysieke leefomgeving aan klimaatverandering (klimaatadaptatie) en niet op het tegengaan van klimaatverandering (klimaatmitigatie). Deze opgave wordt binnen de gemeentelijke organisatie uitgewerkt via een ander spoor (Energietransitie, Warmteprogramma).

Het ontwerp Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie is in 2025 opgesteld. Het ontwerp ligt in het 3e kwartaal 2026 ter inzage. Eind 2026 volgt de definitieve besluitvorming. 

We hebben het beschikbaar gestelde budget gebruikt voor de inhuur van adviesbureaus (analyse klimaatbestendigheid, storymap en participatieproces). Daarnaast wordt het resterende budget gebruikt voor het besluitvormingsproces wat daarna volgt. Dit budget is op dit moment voldoende. 

Inwoners worden gestimuleerd om zo weinig mogelijk afval te produceren en om hun afval zo goed mogelijk te scheiden. Uitgangspunt hierbij is dat de inzameling, (na)scheiding en verwerking van huishoudelijk afval is gericht op recycling van goederen, materialen en grondstoffen.

In 2025 wordt een onderzoek uitgevoerd om (samen met de Mienskip) te komen tot minder afval en betere afvalscheiding.

In 2025 is een onderzoek uitgevoerd om te komen tot minder afval en betere afvalscheiding. Het onderzoek is gericht op de harmonisatie van de huidige inzameling. Twee onderdelen zijn nog niet geharmoniseerd. Het betreft de inzameling van oud papier en de inzameling van GFT bij hoogbouw en de binnenstad van Dokkum.

Uit het onderzoek blijkt dat harmonisatie van deze onderdelen een bijdrage levert aan een efficiënte inzameling  en aan de scheidingsdoelstellingen.  Het harmoniseren van de inzameling brengt de inzameling van afval en grondstoffen op orde en daarmee een logische vervolgstap in het verbeteren van de inzameling. Bovendien is het makkelijker om vervolgmaatregelen in te voeren als de basis op orde is. 

De raad is reeds geïnformeerd over de uitkomsten van dit onderzoek middels een raadsbrief. 

In Q4 van 2025 zijn de resultaten van het onderzoek gedeeld met de gemeenteraad middels een raadsbrief 

De kosten worden gedekt uit de afvalstoffenheffing.

We realiseren een gemeentelijk circulair ambachtscentrum in samenwerking met andere organisaties, instellingen etc. binnen de gemeente waaronder Dokwurk, kringloopwinkels en milieustraten. Doel is het zo hoogwaardig mogelijk hergebruiken van afgedankte goederen en materialen. Binnen een circulair ambachtscentrum is ook plaats voor educatie, startups en dagbesteding rondom het thema afval. 

Er worden gesprekken gevoerd met de kringloopwinkels om te komen tot betere samenwerking. Dit moet er ook toe leiden dat er op termijn op de milieustraten een ‘voorsorteer-/demontagecentrum’ komt. Herbruikbare goederen en materialen worden uit het afval gehaald, niet herbruikbare goederen worden uit elkaar gehaald en gerecycled.

In 2025 zou een pilot op de milieustraat Koailoane in samenwerking met de kringloop, Omrin en gemeente Dantumadiel worden gestart. De pilot is nog niet gestart. Er is meer voorbereidingstijd nodig om tot goede afspraken te komen met de verschillende partijen. 

De kosten zijn gedekt uit de afvalstoffenheffing

Wij hebben een bijdrage uit het Rijk ontvangen vanuit het Volkshuisvestingsfonds. Dit zetten we in voor het bestrijden van energiearmoede bij woningeigenaren. Wij hebben subsidie voor in totaal 314 huishoudens. Deze subsidie van gemiddeld € 30.000 kan worden ingezet voor isolatie en achterstallig onderhoud. Het project loopt tot en met maximaal 2033. Daarom hebben we de ambitie om circa 30 woningen per jaar toekomstbesteding te maken.

In 2025 is de communicatie voor het project gestart. 400 woningeigenaren, die eerder de energietoeslag van de gemeente ontvingen, hebben een brief ontvangen. Vervolgens zijn de energiecoaches deur tot deur geweest om te informeren over de regeling. In totaal hebben 70 huishoudens zich bij ons gemeld. De meeste energieadviezen zijn uitgevoerd. Op basis daarvan zijn ook al de eerste offertes opgevraagd.

Het plan van aanpak voor het Volkshuisvestingsfonds is in maart 2025 vastgesteld door uw raad. De subsidieregeling is medio april vastgesteld door het college. De eerste brieven zijn in juni verstuurd. Omdat de regeling pas een aantal maanden draait, zijn er nog geen woningen uitgevoerd. De doelstelling van 30 woningen per jaar geldt dus vanaf 2026.

Wij hebben een beschikking van ruim € 9.000.000 uit het Rijk ontvangen. Met cofinanciering van de gemeente bedraagt het totale project circa € 13.000.000. Hiervan is uiteindelijk € 10.000.000 bestemd voor isolatie en achterstallig onderhoud. Er is nu echter nog maar een deel van de cofinanciering geregeld. Daardoor kunnen we eerst alleen € 4.300.000 aan subsidies uitgeven, voor circa 140 huishoudens. Het restant aan cofinanciering volgt zo spoedig mogelijk.