Programma 4 - Wurk, Bedriuw en Rekraasje

Voor het promoten van de bedrijventerreinen en de uitgifte van bedrijfskavels, zal een communicatieplan worden  opgesteld. Mede door de problematiek van de netcongestie is het noodzakelijk een integrale communicatiestrategie te hanteren voor de bedrijventerreinen.

De communicatie op de website richting ondernemers is verbeterd en de bedrijvencontactfunctionarissen/eenheid Ekonomy en Festgoed worden beter geprofileerd. Dat is een continu proces, want informatie verandert steeds. 

Ook komt er per bedrijventerrein een verkoopbrochure en zo mogelijk  verkoopborden ter plaatse.

Verkoopbrochures en verkoopborden moeten nog worden gerealiseerd. Dit is gepland voor Q4.

Kosten worden omgeslagen naar exploitatie bedrijventerrein. Hierover dienen nog afspraken te worden gemaakt.

Het convenant bedrijventerreinen zal in Anno- verband samen met de Provincie worden herijkt op basis van de nieuwste regionale behoefteprognoses. Hierbij zal tevens worden gekeken naar omvang en locaties van nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen, aanvullend op de locaties die in het huidige convenant al staan vermeld.

In het convenant worden afspraken vastgelegd over de omvang en de locaties van de nieuw aan te leggen bedrijventerreinen voor de komende tien jaar. Op basis van een actuele vraagprognose gaat de Provincie hierover in gesprek met de regio's. Het gesprek voor de regio Noordoost Fryslân is inmiddels opgestart.

We zijn voor de planning afhankelijk van de planning die de Provincie hanteert. Vaststelling van het convenant is voorzien in het 4e kwartaal van 2026.

Aan het sluiten van het convenant zijn geen directe financiële consequenties verbonden.

Vanuit de gemeente bezoeken we jaarlijks minimaal tien bedrijven in de gemeente. Voor een gezond ondernemersklimaat is het van belang te weten wat er speelt bij ondernemers. Wij blijven op deze manier nauw betrokken en zijn op de hoogte van de vestiging van nieuwe bedrijven en innovaties bij bestaande bedrijven. 

Wij hebben in 2026 tot nu toe onderstaande bedrijven bezocht:

• Weidenaar Dokkum
• Geitenhouderij Kramer in Marrum
• Jachthaven Lunegat in Dokkumer Nieuwe Zijlen
• Bouwbedrijf Visser in Dokkum
• Autobedrijf Bremer in Hallum

De bezoeken verlopen volgens planning.

De kosten bestaan hoofdzakelijk uit ambtelijke uren. De overige kosten worden betaald uit het representatiebudget.

Binnen het Omgevingsprogramma Kollum wordt realisatiemogelijkheid van de oosttangent onderzocht. 

Het opstellen van het omgevingsprogramma Kollum is inmiddels opgestart. Hierbinnen wordt ook gekeken welke maatregelen genomen moeten worden voor het eventueel realiseren van een oosttangent.

De planning van het Omgevingsprogramma Kollum is leidend.

Voor het opstellen van het programma Kollum zijn middelen gereserveerd. Hierbinnen is een beperkt onderzoeksbudget beschikbaar. 

In Dokkum vraagt de bereikbaarheid blijvende bestuurlijke aandacht. Het coalitie-akkoord 2026-2030 onderkent het belang van de nieuwe westelijke rondweg. Zonder de nieuwe westelijke rondweg als verbindende schakel tussen provinciale wegen rond de stad loopt het verkeer op de oude bestaande rondweg steeds meer vast. Dat beperkt de mogelijkheden voor de stad om in de nabije toekomst nog verder door te kunnen groeien. Deze onmisbare opgave heeft alleen kans van slagen wanneer de gemeente alles in het werk stelt om die samen met provincie en rijksoverheid binnen bereik te gaan brengen. Dit heeft een sterke relatie met doelstellingen om in de regiostad in te spelen op de groeiende behoefte naar nieuwe woningen en ook uitbreiding van bedrijventerrein.

In de Omgevingsvisie Noardeast-Fryslân (2024) is een ruimtelijk ingepast voorkeurstracé B door de raad uitgestippeld. Dat tracé is sinds 2010 onverkort uitgangspunt voor de nieuwe westelijke rondweg om Dokkum. Hiermee krijgt de doorstroming van verkeer in en om het centrum van de stad een direct nieuwe impuls. Bereikbaarheid en leefbaarheid worden op een hoger plan getild. De staande mastroute maakt een nieuwe  beweegbare brug over de Dokkumer Ee in deze nieuwe rondweg noodzakelijk. Dantumadiel is aangehaakt bij deze gebiedsontwikkeling.

Noordelijke overheden gaan de komende weken en maanden in gesprek over belangrijke infrastructuuropgaven voor de toekomst van de ontwikkeling van dit landsdeel. De rijksoverheid onderhoudt een meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT). Dat rijksprogramma beoogt de bereikbaarheid, veiligheid en ruimtelijke inrichting te bevorderen. Actueel vraagstuk bij evaluatie van het onderdeel Woningbouw op Korte Termijn (WoKT) van dit rijksprogramma is of infrastructuuropgaven in Groningen, Fryslân, Drenthe en Zeeland beter ondersteund moeten worden en zo ja hoe. Komend najaar zal meer duidelijkheid ontstaan of in de rijksbegroting 2027 mogelijkheden ontstaan voor een volgende ronde openstelling van de regeling Woningbouw op Korte Termijn (WoKT).

De komende tijd ligt er bij de gemeente een behoorlijke uitdaging om de onmisbare verbinding van de nieuwe westelijke rondweg om Dokkum steeds opnieuw op de agenda’s van provincie en rijksoverheid te zetten en te houden. Alleen als we er in slagen samen de schouders er onder te zetten dan zal er nieuw ontsluitingsperspectief ontstaan. De basis voor deze verdere strategisch doorontwikkeling  is destijds gelegd met de aanleg van de sintrale as.

Vanuit een gedeelde verantwoordelijkheid zoekt de gemeente Noardeast-Fryslân de komende tijd de nadere strategische bestuurlijke samenwerking met de provincie Fryslân. Tegelijkertijd willen we de rijksoverheid bestuurlijk blijven vergen op een noodzakelijke majeure bijdrage om dit grote knelpunt in de infrastructuur van deze regio op te kunnen lossen. Actuele rijksregelingen in relatie tot knelpunten in de infrastructuur staan in directe relatie tot realiseerbare en betaalbare nieuwe woningbouw.

Over de eigen bijdrage van de gemeente is nog geen beslissing genomen. Wel is gekozen voor de inzet dat nieuwe gebiedsontwikkelingen in Dokkum – West financieel moeten gaan bijdragen aan deze onmisbare bovenplanse infrastructuur.

Bij een opstelling van een financieringsconcept zal nagedacht worden over een haalbare gemeentelijke bijdrage. Een eventuele bijdrage in de vorm van een investeringskrediet raakt aan het bekostingsvraagstuk van de hier dan vervolgens uit voortvloeiende jaarlijkse verplichtingen voor de gemeente.

In het watersysteem Dongeradielen is sprake van schade aan het watersysteem als gevolg van  gaswinning door de NAM.

Om te komen tot schadeherstel vindt in een meerjarenaanpak een gebiedsproces Dongeradielen plaats onder leiding van een breed samengestelde gebiedscommissie om te komen tot een aanpak in het bodemdalingsgebied. Deze gebiedscommissie is destijds ingesteld door het college van Gedeputeerde Staten. Wetterskip Fryslân heeft een inhoudelijke hoofdrol in het gebiedsproject. De gemeente participeert in de gremia van dit gebiedsproject. 

De Commissie Bodemdaling Aardgaswinning Fryslân (CBAF) is betrokken bij de schadevaststelling en regelt de bekostiging van het schadeherstel met de NAM.

Partijen werken samen aan de opstelling van een gebiedsplan Dongeradielen. Binnen dit gebiedsplan zal onder meer worden ingezet op realisatie van meer waterberging.  Bij dit gebiedsproces is omgevingsparticipatie voor de komende tijd een belangrijk item.

Een definitief gebiedsplan  zal na voltooiing uiteindelijk door met name Provincie en Wetterskip Fryslân worden vastgesteld met bijbehorende maatregelen. Daarbij is het tegen die tijd aan de Commissie Bodemdaling Aardgaswinning Fryslân om de hiermee verbonden kosten voor schadeherstel i.r.t. de gaswinning in rekening te brengen bij de NAM.

In de afgelopen jaren hebben partijen gewerkt aan de voorbereiding voor een gebiedsplan Dongeradielen. De planvorming van het Gebiedsproces Dongeradielen neemt qua planning echter veel meer tijd dan destijds bij aanvang van de gebiedscommissie in 2022 werd voorzien.  Bij lopende evaluatie van het gebiedsproces wenst de provincie samen met partijen de koers van het gebiedsproces opnieuw te gaan bepalen. Niet uit te sluiten is dat dit gaat ingrijpen in de projectstructuur. 

Bij een volgende tussenrapportage zullen we u nader kunnen infomeren of en zo ja op welke manier met name provincie en Wetterskip Fryslân het gebiedsproces anders willen gaan inrichten en hoe vertegenwoordigers van de landbouw- en natuurorganisaties daar dan bij worden betrokken. Daar zal dan een nieuwe planning uit voortvloeien. Ook de positie van de gemeente zal bij reorganisatie van dit gebiedsproces in dat geval opnieuw worden bepaald.  Wanneer we dan meer duidelijkheid kunnen verkrijgen over de planning van het gebiedsplan en daarop volgend uitvoeringstraject dan zullen we dat in een volgende rapportage ook kunnen melden. Niet eerder dan dat er een vastgesteld gebiedsplan is kan vervolgens er zicht ontstaan op een (meerjaren-)uitvoeringsplanning.

De gemaakte kosten voor de ambtelijke capaciteitsinzet namens de gemeente voor dit gebiedsproces worden via de provincie periodiek gedeclareerd bij de onafhankelijke Commissie Bodemdaling Aardgaswinning Fryslân (CBAF) en daarna betaald door de NAM.

Vorig jaar is melding gemaakt van een mogelijke pilot voor het vergraven van gemeentelijke bermen naar meer waterberging. We sluiten niet uit dat deze pilot in de 2e helft van dit jaar alsnog concreet in beeld zal komen met de dan bijbehorende bekostigingsvraag via de CBAF naar de NAM om op die manier een deel van de benodigde extra waterberging (voor het tegengaan van schade als gevolg van bodemdaling door gaswinning) te kunnen realiseren. 

Wij nemen actief deel aan gebiedsprocessen aan de Waddenkust en omliggende regio, waarin verschillende overheden en partners gezamenlijk werken aan integrale gebiedsontwikkeling. Centrale thema's hierbij zijn het vergroten van de brede welvaart, toekomstbestendige landbouw en voedselbeschikbaarheid en een ecologische plus.

Er is vanuit het Fries Programma Waddenkust gewerkt aan een uitvoeringprogramma wat de basis wordt voor een IKW aanvraag voor de Friese Waddenkust. Dit wordt in september aan de raad gepresenteerd te worden.

Het proces verloopt volgens planning. In september is er besluitvorming in de raad. Eind 2026 moet de IKW aanvraag bij het Waddenfonds zijn ingediend. 

De middelen zijn beschikbaar inde Ontwikkelreserve voor de Waddenkust.

Met het project Op Paad lâns it Waad geven we in Fryslân invulling aan de ambitie om de Waddenzee beter beleefbaar en toegankelijk te maken vanaf het vaste land. De dijk als geleidingslijn om de unieke Waddenkustregio te verkennen en te beleven. Het betreft een samenwerkingsproject met de gemeenten Harlingen en Waadhoeke, provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân. Het project creëert de mogelijkheid voor het maken van een belevingstocht langs de waddenkust, wandelend en op de fiets. De combinatie van buitendijks fietsen en binnendijks genieten van historische terpdorpen en het cultuurlandschap maakt het aantrekkelijk voor bezoekers.  

Het project sluit in onze gemeente  aan op de geplande dijkversterking van Harlingen tot aan het Lauwersmeer. In twee fasen wordt het project uitgevoerd. Fase 1 Harlingen – Koehool valt buiten de dijkversterking en is in 2025 gereed. En fase 2 Koehool – Lauwersmeer loopt samen met uitvoering van de dijkversterking. Naast een infrastructurele basis (trajecten toegankelijk maken voor fietsers en wandelaars) gaat het project om het benutten van de verbindingen en het verleiden van bezoekers. Het versterken van de belevingswaarde van het dijktracé door in te zetten op natuurbeleving, landschapskunst en informatievoorziening. De voorbereiding en uitvoering van fase 2 (deel Waadhoeke en Noardeast-Fryslân) vindt plaats in de periode 2025 – 2030.

Momenteel werken wij actief samen met het waterschap uit welke maatregelen nodig zijn in het kader van de dijkversterking. Zowel voor tracé Ternaard Peazens-Moddergat als voor de Groene dijk trajecten. Hierbij proberen wij koppelkansen te benutten.  Hiertoe voeren wij gesprekken met de omgeving over de wensen van de dorpen. 

Momenteel werken wij actief samen met het waterschap uit welke maatregelen nodig zijn in het kader van de dijkversterking. Zowel voor tracé Ternaard Peazens-Moddergat als voor de Groene dijk trajecten. Hierbij proberen wij koppelkansen te benutten.  Hiertoe voeren wij gesprekken met de omgeving over de wensen van de dorpen.

De gesprekken met de beide dijkversterkingsprojecten (Groen en TPM) duren nog voort. We verwachten duidelijkheid over de kosten die uitvoering binnen de dijkversterking met zich meebrengen.

De planning is gerelateerd aan de uitvoering van de dijkversterking. Deze uitvoering kan duren tot 2032. De gesprekken over afrekenen na oplevering met het Waddenfonds of opvolger daarvan lopen ook. 

De insteek van de gesprekken met de projecten van de dijkversterking is dat de maatregelen binnen budget kunnen worden uitgevoerd. 

In het havenbeleid streven we verschillende doelen na. Passanten moeten zich welkom voelen in de gemeente en gastvrij worden ontvangen. De voorzieningen die we bieden moeten up-to-date zijn en in de behoefte van de waterrecreant voorzien.  Het havenmeesterschap en de inning van liggelden moet op een goede wijze worden uitgevoerd. Er moeten duidelijke regels komen voor ligplaatsen en de tarieven die gelden.   Om dit te bereiken zijn maatregelen en activiteiten opgenomen in een actieplan.  Activiteiten op de korte termijn zijn: afschaffing van de bruggelden; de invulling van de functie van havenmeester; invoering van digitaal liggeldsysteem en aanpassing gemeentelijke verordeningen. 

Onderdeel van het havenbeleid is dat de gemeente zelf het havenmeesterschap gaat uitvoeren.  Om dit te kunnen doen is het o.a. nodig om: havenmeesters aan te stellen, schoonmaak van sanitairgebouwen te regelen, een dienstauto en boot aan te schaffen en het recreatieafval in te zamelen en af te voeren.  Ook passen we de bebording en informatievoorziening aan als gevolg van de overgang van het havenmeesterschap en het vervallen van de bruggelden.  Verder gaan we dit jaar bij de inzameling van de liggelden gebruik maken van boek- en betaalplatform i-Marina.  

De activiteiten lopen volgens planning. We hebben een havenmeester in dienst genomen plus de extra noodzakelijke inhuur geregeld. Verder hebben we i-Marina in Dokkum en de andere gemeentelijke havens geimplementeerd voor de inning van de liggelden. De schoonmaak van de sanitairgebouwen wordt uitgevoerd door een schoonmaakbedrijf. De bebording bij de bruggen en de sanitairgebouwen is aangepast aan de nieuwe situatie. Ook is de gemeentelijke website aangepast met informatie over de havens en faciliteiten.  

Het streven was om het havenmeesterschap en wat hiermee te maken heeft in zijn geheel te bekostigen uit de opbrengst van de liggelden. Maar op basis van de voorbereiding en de noodzakelijke verplichtingen blijkt dat dit niet toereikend is.  De hoofdkosten zijn: fte havenmeester, extra inhuur havenmeester, jaarlijkse lasten elektrische bus,  lasten van de boot, schoonmaak van sanitairgebouwen en de inzameling van bedrijfsafval. Dit zijn zaken die structureel zijn en ook structureel opgelost moeten worden. De te verwachten lasten komen daarmee op circa € 180.000, terwijl in de begroting structureel €78.000 (1 fte havenmeester) beschikbaar is. Voor 2026 kunnen we het tekort opvangen uit eenmalige middelen en vragen we twee kredieten aan voor de aanschaf elektrische bus en tweedehands boot. Voor 2027 verwachten we een structureel tekort van circa € 100.000,-, maar dit is afhankelijk van de uiteindelijke opbrengst van de liggelden. Na de zomerperiode houden we een evaluatie en brengen we de feitelijke kosten en inkomsten in beeld. Op grond hiervan kunnen we de ramingen over 2027 en verder bijstellen. 

Wij hebben de ambitie om de recreatie en toerisme sector de komende jaren te laten groeien.  Om onze doelen te behalen zetten we met name in op de verbetering en doorontwikkeling van het aanbod en het bekender maken van de drie streekmerken:  Elfstedenstad Dokkum, Werelderfgoed Waddenzee en  Nationaal Park Lauwersmeer.  Bij de visie is een uitvoeringsagenda opgesteld en hanteren we 4 speerpunten: promotie uitbouwen, productontwikkeling,  samenwerking en kennisontwikkeling.  We werken bij de uitvoering samen met de andere gemeenten in de regio en betrokken organisaties.

Voor de promotie van de streekmerken werken we samen met de Stichting RegioMarketing Toerisme. Zij verzorgt de marketing, het gastheerschap en lerend netwerk voor de gemeenten in de regio. Verder werken we binnen de gemeente  met verscheidene organisaties in de vrijetijdseconomie om bezoekers te trekken en goed te ontvangen.  In gebiedsprocessen en overleggen zijn we betrokken bij de verdere ontwikkeling  en beter beleefbaar maken van de Waddenkust.  Voor het Nationaal Park Lauwersmeer nemen we samen met andere overheden deel aan de Stuurgroep en werken we aan de Toekomstagenda van het Lauwersmeer.

De meeste activiteiten voor de Waddenkust en het Lauwersmeer vinden plaats in processen en projecten die over meerdere jaren lopen.  We voeren jaarlijks een aantal bijzondere activiteiten uit om recreatie en toerisme in de gemeente te versterken. Dit jaar speelt o.a.: aanpak bebording Dokkum (voorbereiding), de evaluatie van de beleidsregels logiesaccommodaties (afgerond), de organisatie van Kletterdei / 11 Fountains (afgerond), voorbereiding en deelname Hessentag (juni) en organisatie van Symposium Vestingsteden in Dokkum (juni). Verder vindt dit jaar als einde van 4-jarige subsidieperiode een evaluatie en toekomstonderzoek naar regiomarketing plaats (dit loopt).

Voor de uitvoering en ondersteuning van activiteiten is jaarlijks een werkbudget recreatie en toerisme beschikbaar. Dit budget is leidend voor de activiteiten die we ondernemen en de kosten die we maken. We blijven binnen dit budget. 

Voor het beleid en de uitvoering van projecten op het gebied van recreatie en toerisme is dringend behoefte aan goede gegevens. Data op orde is één van de speerpunten van het provinciale beleid voor gastvrijheid. Samen met andere organisaties willen we aanhaken bij dit beleid en de ontwikkelingen in onze gemeente in de sector inzichtelijk maken. We gaan een dashboard opzetten met jaarlijks een overzicht van beschikbare gegevens uit de recreatie- en toerismesector op gemeentelijk niveau.  Indien nodig gaan we zelf gegevens verzamelen. 

We willen de raad informeren over de beschikbare data op het gebied van recreatie en toerisme en hen meenemen in de ontwikkelingen die plaatsvinden.  We maken jaarlijks een factsheet recreatie en toerisme en we nemen deel aan het continu bezoekersonderzoek in Fryslân. Verder doen we dit jaar een verkenning naar het opzetten van een digitaal nachtregister. 

Factsheet Recreatie & Toerisme over 2024  is afgelopen februari naar de raad gestuurd. De businesscase voor een digitaal nachtregister is nog in uitwerking.

De jaarlijkse actualisering van de factsheet wordt uitgevoerd met middelen uit het werkbudget van Recreatie en Toerisme. en past binnen dit budget.