Programma 5 - Wenjen en Omjouwing

Dit betreft de op de flexibele doorstroomlijst opgenomen projecten die vanaf 1 januari 2026 nog niet in behandeling zijn genomen.

Projecten op de flexibele doorstroomlijst worden in behandeling genomen op basis van volgorde. 

Via nieuwsbrieven en website van de gemeente is de voortgang van de projecten te volgen.

Voor uitvoering van woningbouwprojecten is krediet beschikbaar. 

Het  Platform Wonen ontwikkelt activiteiten die die bijdragen aan een goede balans op de woningmarkt en aansluiten bij het gemeentelijk volkshuisvestingsprogramma. Dit doet het Platform door o.a. het organiseren van bijeenkomsten voor de Mienskip en Stakeholders over diverse thema’s op het gebied van het wonen in de meest brede zin van het woord.

De input vanuit de Platformbijeenkomsten wordt verwerkt in het Volkshuisvestingsprogramma. 

Nieuwe activiteiten worden gepland op basis van het Volkshuisvestingsprogramma 2026.

Activiteiten van het Platform Wonen worden uitgevoerd binnen het reguliere budget voor Wonen binnen de begroting.

Op basis van de in de startnotitie volkshuisvestingsprogramma opgenomen uitgangspunten is het wettelijk verplichte volkshuisvestingsprogramma als omgevingsprogramma onder de omgevingsvisie afgerond en vastgesteld. Dit programma vervangt de huidige woonvisie 2020 – 2025. De eerder afzonderlijke programmaonderdelen zoals het actuele woonprogramma, de prestatieafspraken en het  uitvoeringsprogramma wonen zorg worden hierin opgenomen. De integrale samenhang van het woonbeleid wordt hierdoor versterkt.

Op basis van de startnotitie en actuele planning wordt gewerkt aan het opstellen en afronden van het volkshuisvestingsprogramma.

Op basis van de actuele planning wordt het volkshuisvestingsprogramma in 2026 vastgesteld.

De middelen voor het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma zijn opgenomen in de begroting.

De gebiedsontwikkeling van de Prinslocatie in Dokkum betreft de transformatie van een oud bedrijventerrein naar een woningbouwlocatie gekoppeld aan de aanleg van een voorrangsplein in de Rondweg-West en de aanleg van een nieuwe oeverconstructie langs de Dokkumer Ie. Ook voor de transformatie van het gebied Houtkolk fase 2 naar woningbouw is de realisatie van een nieuw voorrangsplein een vereiste.

Het stedenbouwkundig plan voor de gebiedsontwikkeling Prinslocatie in Dokkum voorziet in de nieuwbouw van ca. 430 woningen, waaronder 82 zorgwoningen. 

RV&O uit Soest is de initiatiefnemer en verantwoordelijk voor het tijdig lostrekken van deze gebiedsontwikkeling(-en). Bij deze gebiedsontwikkeling staat de gemeente voor de vereiste aanleg van een nieuw voorrangsplein in de Rondweg-West. Ook staat de gemeente voor de publieke aanleg van de oeverconstructie langs de openbare oever van de Dokkumer Ee ter hoogte van de Prinslocatie.

Die publieke investeringen worden mogelijk gemaakt door bijdragen van ontwikkelaars, WBI-middelen en de vereiste gemeentelijke (co-)financiering.

Bij de planvoorbereiding door RV&O heeft deze Initiatiefnemer begin 2025 de Omgevingsparticipatie georganiseerd en hiervan verslag gedaan. Vervolgens is  door de gemeente eerst het voorontwerp Omgevingsplan in procedure gebracht. Eind 2025 is dit gevolgd door een ontwerp Omgevingsplan in procedure te brengen.  In de tweede helft van 2026  kan de raad volgens planning een voorstel voor vaststelling van het Omgevingsplan tegemoet zien.  In de Aorta wordt de raad actueel op de hoogte houden over de planning daarvan.

De onderstaande planning van de beide publieke investeringen zal in de komende tijd nog geactualiseerd worden in samenhang met een bij te werken totaalplanning van de (gefaseerde) bouwrealisatie door ontwikkelaar RV&O:

2025-2027 voorbereiding verkeersplein plus de voorbereiding van de aanleg van de openbare oeverzone met oeverconstructie langs de Dokkumer Ee

2028 realisatie voorrangsplein Rondweg-West

2027 realisatie oeverconstructie langs Prinslocatie

Een update van de bovenstaande planning zullen we meenemen in de voorbereiding op de (meerjaren-)begroting 2027.

De financiële dekking voor de publieke investeringen is als volgt opgebouwd (prijspeil 1 januari 2025, exclusief btw):

• Woningbouwimpuls (WBI): € 834.200 Hierbij is inmiddels sprake van vervanging van de WBI uit 2023 door een nieuwe WBI voor Dokkum-West in combinatie met een dekking uit te ontvangen middelen van de Rijksregeling Realisatiestimulans. De vervangende dekking bestaat op dit onderdeel uit € 576.600,- vanuit de nieuwe WBI Dokkum-West en € 257.600,- vanuit de Realisatiestimulans in relatie tot het aandeel betaalbare woningen welke Initiatiefnemer(s) hier de komende jaren zullen realiseren.
• Kostenverhaal initiatiefnemer Prinslocatie: € 833.866,-
• Toekomstig kostenverhaal Houtkolk 2: € 160.134,-
• Gemeentelijke bijdrage: € 1.171.800,-

Totaal: € 3.000.000,-

Voor de exploitatieperiode van tien jaar is in het Kostenverhaal hiernaast een totaalbedrag van  € 730.723 op de initiatiefnemer van toepassing  voor de bekostiging van de inzet van de ambtelijke organisatie op dit project. Het gaat om een situatie dat de gemeente enkel het wettelijk kostenverhaal toepast en daar de baten op int.  Bij dit optreden als overheid worden de kosten zonder heffing van btw geint.

Kortom er zijn geen financiële tekorten te melden in deze rapportage. In dit stadium van deze gebiedsontwikkeling is het beeld dat er voldoende middelen zijn om de gemeentelijke kosten bij deze gebiedsontwikkeling mee te kunnen dekken.

Wij hebben de ambitie om in 2030 tenminste 70% van de benodigde elektriciteit op een duurzame wijze op te wekken. Deze ambitie is in 2021 door de raad vastgesteld. Dit is het aandeel van Noardeast-Fryslân in de Friese RES (Regionale Energiestrategie). 

Wij stimuleren de inzet van zonne- en windenergie. Belangrijk aandachtspunt is de congestie op het elektriciteitsnetwerk. Om ruimte te maken voor de ambitie moet het net verzwaard worden. Ook onderzoeken we de mogelijkheden van Smart Energy Hubs, met name bij de bedrijventerreinen van Hallum en Betterwird.

In 2025 was het aandeel duurzame elektriciteit gegroeid naar 71%. Daarmee is de ambitie voor 2030 al gehaald. Echter, de elektriciteitsvraag groeit snel richting 2035. Daarom wordt de raad in het vierde kwartaal van 2026 gevraagd om, in het kader van het nieuwe energieprogramma, een nieuwe ambitie voor 2035 vast te stellen. 

In Hallum en Betterwird zijn we in gesprek met bedrijven die willen verduurzamen en uitbreiden door middel van elektrificatie. We verkennen de mogelijkheden voor energiehubs. Vanaf september 2026 starten we een  uitgebreid participatietraject met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. Zij gaan in gesprek over oplossingsrichtingen voor Hallum en Betterwird. Dit doen we in de vorm van Omgevingsadviesraden (OAR). Deze OAR's brengen een advies uit aan de gemeenteraad. Vervolgens neemt uw raad een besluit in het definitieve energieprogramma.

De ambitie voor 2030 is inmiddels al gehaald, maar richting 2035 zal de stroomvraag sterk toenemen. In het vierde kwartaal stelt uw raad daarom een nieuwe ambitie vast. 

Parallel daaraan starten de participatietrajecten voor Hallum en Betterwird in september. De verwachting is dat het definitieve energieprogramma rond de zomer van 2027 aan uw raad wordt aangeboden.

De dekking voor de participatie omtrent het energieprogramma volgt uit de CDOKE-regeling en is gereserveerd vanuit de startnotitie energieprogramma. 

Wij werken aan het verduurzamen van het maatschappelijk vastgoed in onze gemeente. De startnotitie voor deze aanpak is in 2024 vastgesteld. Op dit moment wordt de Gemeentelijke Routekaart Verduurzaming Maatschappelijk Vastgoed opgesteld. Dit is een verplichting vanuit het Klimaatakkoord.

In 2026 werken we aan de routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed. Deze routekaart wordt gevuld met informatie uit onder andere meerjarige onderhoudsplanningen en energieaudits, die we momenteel uitvoeren voor verschillende gebouwen. Uit de routekaart volgt een planning van gebouwen, inclusief per gebouw de business cases, CO2-besparingen, verschillende soorten scenario’s en maatregelen.

De uitkomsten van de energieaudits werken we op dit moment uit. In het najaar van 2026 kunnen we inschatten wanneer de Routekaart in uw raad wordt behandeld. 

De kosten voor de energieaudits worden gedekt uit het KlimOp programma van de provincie. De financiering van de verduurzaming van gebouwen volgt in de Routekaart.

Wij hebben een isolatiesubsidie voor woningeigenaren tot een bepaalde WOZ-waarde. Hiervoor ontvangt de gemeente middelen uit het Nationaal Isolatieprogramma (NIP). Tot en met 2030 zijn er drie rondes vanuit het NIP, vanuit welke wij subsidie ontvangen voor circa 4.700 huishoudens. In 2026 ondersteunen we 1.000 huishoudens met deze subsidie.

De isolatiesubsidie is medio 2024 in werking getreden. Tot op heden zijn er 971 subsidies uitgekeerd. Ook zijn er nog 606 huishoudens in aanvraag.

In de periode van 1 januari 2026 tot medio mei zijn er 644 nieuwe aanvragen ingediend voor de isolatiesubsidie.

In totaal ontvingen we in drie tranches ruim € 10 miljoen. Hiervan is op dit moment nog ruim tweederde beschikbaar.

Wij begeleiden bewoners bij het verduurzamen van hun woning. Dit noemen wij de 'ketenaanpak verduurzaming gebouwde omgeving'. Binnen deze ketenaanpak werken we samen met regionale ondernemers en bewonersinitiatieven aan de gemeentelijke verduurzamingsopgave. We organiseren in 2026 verschillende energiemarkten en energieloketten om met bewoners in contact te komen en hen te begeleiden in de klantreis.

We organiseren verschillende activiteiten in onze gemeente om de verduurzaming van woningen verder op gang te brengen. Daarnaast heeft de gemeente twee energiecoaches, die bewoners ondersteunen in het hele verduurzamingstraject. 

Na de zomer van 2026 starten we een 'warmtetour' door de gemeente. Daarbij organiseren we bijeenkomsten om bewoners bijvoorbeeld te informeren over alle regelingen die al beschikbaar zijn.

De inzet van capaciteit wordt gedekt uit de CDOKE-regeling.

Wij hebben als gemeente de regierol in de warmtetransitie. Wij zijn primair verantwoordelijk voor het verduurzamen van alle gebouwen in onze gemeente. Het overkoepelende beleid voor de gemeentelijke warmtetransitie wordt vastgelegd in het 'omgevingsprogramma warmte', oftewel het warmteprogramma. Het warmteprogramma wordt eind 2026 voorgelegd aan de raad.

In het warmteprogramma maken we inzichtelijk hoe we de woningen in onze gemeente verduurzamen. Zo zetten we in op isoleren, o.a. via onze isolatiesubsidie, en zien we met name kansen voor warmtepompen. De raad heeft eind 2025 de ambitie vastgesteld om in 2035 minimaal 6.000 woningen te voorzien van een (hybride) warmtepomp. 

Het college heeft in februari ingestemd met het concept warmteprogramma. Vanaf eind maart tot begin mei heeft het beleid ter inzage gelegen. Het ontwerp warmteprogramma wordt na de zomer aan de raad aangeboden (17 september Petear, 24 september Debat, 8 oktober Beslút).

De financiële middelen die nodig zijn de uitvoering zijn begroot in het warmteprogramma en worden gedekt uit de CDOKE-regeling.

De Omgevingswet gaat uit van 4 kerninstrumenten die met elkaar samenhangen: omgevingsvisie, omgevingsprogramma's, omgevingsplan en omgevingsvergunning. Deze samenhang tussen de verschillende kerninstrumenten wordt de beleidscyclus genoemd.

Doelen van de beleidscyclus zijn:

• het up-to-date houden van het beleid voor de fysieke leefomgeving
• het beter vindbaar maken van het beleid,
• meer overzicht in welk beleid geldt,
• goede inhoudelijke afstemming tussen verschillende beleidsvelden
• duidelijke werkwijze hoe de doelen van de raad uit de omgevingsvisie worden gerealiseerd.

Met het inwerkingtreden van de Omgevingswet begin 2024, is gestart met het inregelen van de beleidscyclus en het opbouwen van het beleidshuis. De beleidscyclus wordt komende periode uitgewerkt en geïmplementeerd. De planning is dat dit in Q1 2026 gereed is.

De belangrijkste werkzaamheden zijn:

• beleidsinventarisatie (gereed)
• inregelen werken met omgevingsprogramma's en werkwijze vertalen bestaand beleid in omgevingsprogramma's
• opzetten evaluatie en monitoring
• opzetten beleidstafel voor structurele inhoudelijke afstemming
• beleidscyclus afstemmen met de P&C-cyclus

Voor een goede en gestructureerde aanpak is een projectleider ingehuurd. Er zijn sessies geweest om met elkaar te verkennen hoe de beleidscyclus eruit moet komen te zien.  

Verloopt conform planning, afronding in het 2e kwartaal.

Er zijn voldoende middelen beschikbaar

Het gaat hierbij om het opstellen van het Omgevingsprogramma Regiostad Dokkum.

De doelen die uw raad in  de omgevingsvisie voor Dokkum heeft gesteld, worden in het omgevingsprogramma uitgewerkt naar concreet beleid én maatregelen.  Voorbeelden van maatregelen zijn concrete uitvoeringsprojecten, te formuleren beleidsregels voor specifieke onderwerpen, de inzet van communicatie en informatie om doelstellingen te bereiken via bewustwording, in te stellen subsidieregelingen, etc. Als het omgevingsprogramma vastgesteld is, kan vervolgens kan uitvoering worden gegeven aan de maatregelen. Zo worden de doelen uit de omgevingsvisie daadwerkelijk bereikt.

Het omgevingsprogramma Regiostad Dokkum draagt bij aan een evenwichtige opbouw en ontwikkeling van  Dokkum. Kansen worden benut, kwaliteiten behouden en versterkt. met omgevingsprogramma Regiostad Dokkum ontstaat er één integraal beleidsstuk voor de fysieke leefomgeving van Dokkum waarbij de opgaven op elkaar afgestemd zijn.

Gewenste concrete resultaten

1. Concreet en integraal beleidskader voor (de ontwikkeling van) Regiostad Dokkum.
2. Overzicht van de (te behouden en versterken) kwaliteiten van Dokkum.
3. Overzicht van de concrete opgaven voor Dokkum 'op de kaart'.
4. Maatregelplan waarin duidelijk wordt wat gedaan moet worden om uitvoering te geven aan het beleid. Hierbij hoort ook een prioritering. 

In februari is participatie geweest. Er zijn drie stakeholderbijeenkomsten georganiseerd: voorzieningen, bedrijven en binnenstad, cultuur en recreatie. Daarnaast is er en een brede inloopavond geweest waarvoor uw raad een uitnodiging heeft ontvangen.

We hebben veel reacties gekregen. We maken hiervan een participatieverslag waarin we per reactie duidelijk aangeven of we de reactie zullen verwerken in het Omgevingsprogramma Regiostad Dokkum en waarom wel/niet.  

Verloopt volgens planning. Na de participatie zal het omgevingsprogramma opgesteld worden. Gereed in Q1 2027.

Er zijn voldoende middelen beschikbaar.

Nadat het omgevingsprogramma Regiostad Dokkum (zie activiteit 503.1-2A)  is vastgesteld, kunnen de maatregelen benoemd in het omgevingsprogramma worden uitgevoerd.  

Zo werken we aan de doelen die uw raad in de omgevingsvisie heeft vastgesteld voor Dokkum.  

Is nog niet gestart, vanwege volgordelijkheid: eerst het omgevingsprogramma opstellen en vaststellen en vervolgens kan het uitgevoerd worden.

Overigens liggen ontwikkelingen in Dokkum niet stil: ondertussen worden diverse projecten in Dokkum uitgevoerd, zoals woningbouw, realisatie van uitbreiding Betterwird, etc.

Zie toelichting bij 'inhoud'. 

Er zijn nog geen extra middelen gereserveerd voor de uitvoering van het omgevingsprogramma. 

Wij hebben ons  met de Rijkssubsidie Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum gecommitteerd aan de versterking van de ruimtelijke kwaliteit in 8 straten in de binnenstad van Dokkum.

Deze upgrading is gekoppeld aan gemeentelijke investeringen in onderhoudsopgaven en is daarmee financieel verbonden met programma 6.

De rijkssubsidietoekenning brengt realisatieverplichtingen voor de gemeente met zich mee. Parallel investeren private partijen in vastgoed op verschillende concrete locaties in de binnenstad.

A. Upgrading openbare ruimte in 8 straten

De Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum bestaat uit de ruimtelijke upgrading/herinrichting van de straten Parksteeg, fase 1 Westersingel, fase 2 Westersingel - Sonnemapleintje, Lange Oosterstraat, Gasthuisstraat, Legeweg, Vleesmarkt en Diepswal. In het verlengde van de binnenstadsvisie is de inzet er op gericht om de ruimtelijke kwaliteit van deze delen van de binnenstad naar een hoger niveau te tillen voor een versterking van de binnenstad als geheel.

B. Private investeringen

Binnen het kader van deze Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum is sprake van een samenwerking met private investeerders in de binnenstad. Afzonderlijke investeerders investeren zonder subsidiebijdrage in renovatie en vernieuwing van vastgoed op verschillende locaties in de binnenstad. De private investeringen maken financieel geen onderdeel uit van de Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum. Wel maakt de inhoudelijke projectrealisatie van de verschillende private deelprojecten in de binnenstad onderdeel uit van het geheel in een bestuurlijke samenwerking met de gemeente.

Fase 2 Westersingel – Sonnemapleintje

De uitvoering van de fase 2 Westersingel – Sonnemapleintje was in 2025 in uitvoering na de aanbesteding in 2024 en opstart in 2025. Dit project is voor Keningsdei 2026 afgerond.

Herinrichting Legeweg voltooiing in 2026

In verband met bezwaar- en beroepsprocedures is de planrealisatie van de herinrichting en opwaardering van de Legeweg vertraagd. De uitkomst van de beroepsprocedure heeft een start van de uitvoering eind 2025 mogelijk gemaakt in aansluiting op de tweede fase Westersingel - Sonnemapleintje.  De projectrealisatie is vóór Keningsdei 2026 voltooid.

Diepswal en Vleesmarkt

De realisatie van de herinrichting en opwaardering van de Diepswal en Vleesmarkt schuift mede onder invloed van Keningsdei 2026 door naar 2027. Uitvoering in 2027 is binnen het rijkssubsidiekader mogelijk, maar hiervoor zal in 2026 wel een formele subsidiewijziging voor moeten worden ingediend bij de rijksoverheid. In de tussenrapportages van 2026 wordt uw gemeenteraad op de hoogte gehouden.

Eerdere projecten Impulsaanpak Winkelgebied Dokkum

In eerdere jaren is uitvoering gegeven aan de ruimtelijke opwaardering van de Parksteeg, Westersingel (fase1),  Lange Oosterstraat en de Gasthuisstraat binnen dit projectkader.

Private projecten in de binnenstad binnen deze Impulsaanpak

Initiatiefnemers zijn (zelf) trekkende partijen voor verschillende private projecten binnen deze Impulsaanpak Winkelgebied op verschillende plekken in de binnenstad van Dokkum. De gemeente heeft daarbij een faciliterende rol.  

Door hogere kosten in eerdere straten is de rijkssubsidie (Impulsaanpak Winkelgebied) al op vóór de laatste twee straten: Diepswal en Vleesmarkt. Daarom moet de gemeente in 2026 een wijzigingsverzoek doen bij het rijk.

Bij de verantwoording over 2025 is veel subsidie gebruikt voor fase 2 (Westersingel–Sonnemapleintje). Na de afronding van de Legeweg is de subsidie volledig op. De gemeente moet de laatste werkzaamheden (Diepswal en Vleesmarkt) nu volledig zelf dekken uit eigen budget (Programma 6). Deze kosten vallen niet meer onder Programma 5. Wel moet de gemeente de voortgang nog 2 jaar aan het rijk rapporteren (Sisa), omdat eerder is afgesproken dat 8 straten worden opgeknapt.

Bij de plannen voor Diepswal en Vleesmarkt is weinig geld beschikbaar. Extra wensen kunnen daarom niet makkelijk worden toegezegd. Deze straten zijn wel belangrijk voor de kwaliteit van het winkelgebied. Vooral de Diepswal is een belangrijk en zichtbaar punt in de binnenstad.

Voor de voorzieningenkern Kollum lopen er reeds diverse initiatieven op het gebied van o.a. woningbouw, onderwijs en economie onder de noemer Aanpak Kollum. Deze lopende Aanpak Kollum wordt samen met de beleidsuitspraken in de Omgevingsvisie vertaalt naar een Omgevingsprogramma voorzieningenkern Kollum.
 

Voor het programma loopt momenteel de inventarisatiefase. Na de zomer zal naar verwachting  het programma inhoudelijk worden opgesteld.

Loopt volgens planning.

Er zijn voldoende middelen beschikbaar.

In Hallum zijn diverse ontwikkelingen gaande. Deze ontwikkelingen op het gebied van wonen, energietransitie, bedrijven en leefbaarheid worden op elkaar af gestemd binnen het op te stellen omgevingsprogramma Hallum.

Er wordt gewerkt aan het omgevingsprogramma. Na de zomervakantie 2026 zal de participatie worden opgestart.

De planning is dat het omgevingsprogramma begin 2027 kan worden vastgesteld.

Er is een krediet van € 32.500 beschikbaar gesteld om het programma te schrijven.

Voor een effectief vervolg is het nodig om aanvullende financiering te organiseren. Hierover volgt later een voorstel.

De landschapsbiografie beschrijft het ontstaan en de kernkwaliteiten van het landschap van Noardeast-Fryslân. Het behouden en versterken van deze kernkwaliteiten borgen we via de omgevingsvisie, de omgevingsprogramma's en het omgevingsplan. Het doel hierbij is om de kwaliteit en de eigenheid van ons landschap te kennen,  te behouden en versterken, en te gebruiken als inspiratie bij nieuwe ontwikkelingen. 

Stappen:

1. De eerste stap is het meenemen van de landschapsbiografie in de omgevingsvisie. (gereed)
2. Vervolgens kunnen de kernkwaliteiten worden beschermd via het omgevingsplan dat de komende jaren wordt opgesteld.
3. In het nog te maken omgevingsprogramma omgevingskwaliteit worden de kernkwaliteiten opgenomen en uitgewerkt.

Ad 1. Borging in omgevingsvisie is gereed: 

• de landschapsbiografie is in de omgevingsvisie opgenomen. Uw raad heeft de omgevingsvisie is in 2024 vastgesteld. 

Ad 2. Borging in het definitieve omgevingsplan is in voorbereiding:

• hoe de gemeente de kernkwaliteiten zoals benoemd in de omgevingsvisie concreet gaat beschermen volgt in de regels van het definitief omgevingsplan. Dit definitieve omgevingsplan moet voor 2031 gereed zijn.

Ad 3. Borging in omgevingsprogramma omgevingskwaliteit: 

• in het nog op te stellen omgevingsprogramma omgevingskwaliteit zal het beleid uit de omgevingsvisie worden geconcretiseerd. En daarbij worden te nemen maatregelen geformuleerd waarmee het beleid tot uitvoering wordt gebracht.

Ad 2: Borging in het definitieve omgevingsplan:

• De planning van het bereiken van dit doel is afhankelijk van de planning van het op te stellen definitieve omgevingsplan.
• Het transitieplan voor het definitieve omgevingsplan is in Q2 2025 voorgelegd aan uw raad. In het transitieplan staat hoe we van ons tijdelijke naar ons definitieve omgevingsplan gaan. Hierin staat ook een planning. Van 2025 tot en met 2031 zijn we bezig met het maken van het definitieve omgevingsplan.

Ad 3: Borging in het omgevingsprogramma omgevingskwaliteit:

• Het is nog niet duidelijk wanneer hiermee gestart kan worden. 

Voor dit doel is geen apart budget nodig. Het maakt onderdeel uit van de werkzaamheden voor de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Voor het opstellen van het omgevingsprogramma omgevingskwaliteit wordt de financiering later nog onderzocht.

De kerkenvisie gaat over de vraag hoe de gemeente Noardeast-Fryslân in samenspraak de (kerk)eigenaren de toekomst van het kerkenbestand in haar gemeente kan beschermen. De visie geeft een handreiking waarmee partijen in de toekomst plannen kunnen maken voor de kerken.

De kerkenvisie is gereed en is onderdeel van de erfgoednota.

De kerkenvisie is gereed.

Er is geld beschikbaar gesteld door het rijk voor het maken van een kerkenvisie.

Er is geen overschrijding.

Het omgevingsprogramma erfgoed (voorheen erfgoednota; vanwege het in werking treden van de Omgevingswet werken we voortaan met omgevingsprogramma's in plaats van nota's) is nog niet vastgesteld. Daarom rapporteren we op de voortgang van het opstellen van het omgevingsprogramma erfgoed. Als het programma vastgesteld is, kunnen de daarin genoemde maatregelen worden uitgevoerd. Dan kan gerapporteerd worden op de uitvoering.  Planning vaststellen is Q1 2026.

Met het omgevingsprogramma erfgoed geven we aan hoe we in de toekomst om willen gaan met ons erfgoed.  De ambities en de prioriteiten worden erin vastgelegd. Een uitvoeringsparagraaf (maatregelen) geeft aan hoe we de doelen willen gaan bereiken.

Omgevingsprogramma Erfgoed is vastgesteld in januari. Inmiddels wordt er ook uitvoering gegeven aan de maatregelen die benoemd zijn in het programma. Hieronder een kort overzicht.

Gereed: 

• Instellen adviescommissie
• Erfgoedbeleid (dat is het omgevingsprogramma erfgoed)
• Erfgoedverordening
• Ambtelijke ondersteuning voor organisaties
• Landschapsbiografie in onderwijs aanbieden
• Belang erfgoed borgen in omgevingsvisie
• Kerkenvisie

In uitvoering: 

• Onderzoek naar mogelijkheden instellen lokale adviescommissie
• Onderzoek uitbreiding SOM
• Opstellen van dorpsbiografieën
• Erfgoed borgen in het definitief omgevingsplan
• Beschermen waardevolle bomen
• Inventarisatie cultuurhistorisch waardevolle panden

Doorlopend:

• Vergunningverlening, toezicht en handhaving
• Samenwerking met recreatie en toerisme
• Promoten cultureel erfgoed
• Erfgoed educatie (via o.a. de Klyster)
• Actief delen van kennis
• Erfgoed integraal onderdeel  laten uitmaken van inrichting van de openbare ruimte
• Erfgoedladder inzetten bij beoordeling plannen

Er worden veel onderdelen van het omgevingsprogramma erfgoed uitgevoerd. In het omgevingsprogramma staat een planning hiervoor opgenomen. 

Erfgoednota is vastgesteld zonder extra benodigde financiële middelen. Voor de uitvoering van een aantal onderdelen moet de financiering nog nader worden onderzocht.

Wij stellen een Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie op om dat uw raad op 15 september 2022 een motie ‘klimaatadaptieve maatregelen’ heeft aangenomen. Hierin wordt gevraagd een gemeentelijk klimaatadaptatieplan op te stellen, met als doel de gevaren en gevolgen voor mens en dier van de toenemende hitte, droogte en wateroverlast te beperken en te bestrijden. Er is hierbij gevraagd om onderzoek te doen naar klimaatadaptieve maatregelen, en waar nodig initiatieven te nemen om onze gemeente klimaatbestendiger te maken.

In het Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie richten we ons specifiek op het tijdig aanpassen van onze fysieke leefomgeving aan klimaatverandering (klimaatadaptatie) en niet op het tegengaan van klimaatverandering (klimaatmitigatie). Deze opgave wordt binnen de gemeentelijke organisatie uitgewerkt via een ander spoor (Energietransitie, Warmteprogramma).

Het concept OP KA is in 2025 opgesteld. Deze ligt in het 3^e kwartaal 2026 ter inzage. Eind 2026 volgt de definitieve besluitvorming.

We hebben het beschikbaar gestelde budget gebruikt voor de inhuur van adviesbureaus (analyse klimaatbestendigheid, storymap en participatieproces). Daarnaast wordt het budget gebruikt voor de inzet van interne personele capaciteit voor het opstellen van het omgevingsprogramma, en het besluitvormingsproces wat daarna volgt. Dit budget is op dit moment voldoende. 

Inwoners worden gestimuleerd om zo weinig mogelijk afval te produceren en om hun afval zo goed mogelijk te scheiden. Uitgangspunt hierbij is dat de inzameling, (na)scheiding en verwerking van huishoudelijk afval is gericht op recycling van goederen, materialen en grondstoffen.

In 2026 worden  verbetervoorstellen gedaan om te komen ten aanzien van de reguliere inzameling en de milieustraat, waarbij een verdere harmonisatie van de inzameling en meer recycling van huishoudelijk afval wordt gerealiseerd.    

In 2025 is onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om tot harmonisatie van de inzameling van huishoudelijk afval te komen. Het college verwacht in de aankomende raadsperiode (2026 en verder) de benodigde maatregelen aan de raad voor te kunnen leggen om een eenduidige inzameling te kunnen realiseren en tegelijkertijd stappen te zetten richting de VANG doelstellingen. 

De planning is om vanaf Q3 kunnen maatregelen aan de raad voorgelegd worden om te komen tot een eenduidige inzameling

Er is dekking vanuit de afvalstoffenheffing.

Er wordt een gemeentelijk circulair ambachtscentrum gerealiseerd in samenwerking met andere organisaties. om te komen tot het zo hoogwaardig mogelijk hergebruiken van afgedankte goederen en materialen. Doel is om in 2026 een pilot te houden op milieustraat de Kooilaan in samenwerking met kringloopbedrijven, Omrin, Dokwurk en gemeente Dantumadiel. 

Er worden gesprekken gevoerd met de kringloopwinkels om te komen tot betere samenwerking. Dit moet er ook toe leiden dat er op termijn op de milieustraten een ‘voorsorteer-/demontagecentrum’ komt. Herbruikbare goederen en materialen worden uit het afval gehaald, niet herbruikbare goederen worden uit elkaar gehaald en gerecycled.

In 2026 zou worden gestart met een pilot op milieustraat de Kooilaan met het verder sorteren van afvalstromen in samenwerking met Omrin, kringloopwinkel De Wissel, Dokwurk en Dantumadiel.  Doel is om te komen tot meer hergebruik. De pilot heeft vertraging opgelopen, omdat met de verschillende partijen nog geen overeenstemming is bereikt over de uitvoering en verantwoordelijkheden. Streven is om de pilot in de tweede helft 2026 alsnog uit te voeren. Mogelijk wordt de pilotperiode hierdoor korter.

Er is dekking vanuit de afvalstoffenheffing.

Ter bevordering van de transitie naar een meer circulaire economie zal de gemeente  een duidelijke visie op haar rol en doelstellingen op dit thema formuleren, gekoppeld aan een meerjaren- uitvoeringsagenda. 

Er zijn op dit thema veel dwarsverbanden met het thema duurzaamheid. De financiering komt uit de CDOKE- middelen.  

Er wordt een beleidsplan circulaire economie opgesteld met daarbij een uitvoeringsplan.

Een circulaire economie gaat in de eerste plaats om anders denken: gebruiken van minder grondstoffen en inzet van andere grondstoffen, waarbij het overhouden van afval na gebruik (storten en verbranden zonder energiewinning) zoveel mogelijk wordt voorkomen. Een circulaire economie kijkt anders naar het ontwerp van product en productieproces.

Een circulaire economie kan zorgen voor minder schaarste aan grondstoffen, is minder belastend voor het milieu en biedt economische perspectief. Het biedt nieuwe kansen voor bedrijven zoals nieuwe markten en samenwerkingsverbanden.

Er is een uitvraag geformuleerd voor de inhuur van een medewerker die het beleids- en uitvoeringsplan gaat opstellen. 

Financiering is geregeld via de beschikbare CDOKE- middelen.

Wij hebben voor woningeigenaren in energiearmoede subsidie voor isolatie en achterstallig onderhoud. Vanuit het Volkshuisvestingsfonds hebben wij middelen om tot en met 2033 ruim 300 huishoudens te ondersteunen. In 2026 ondersteunen wij minimaal 30 huishoudens met een gemiddeld subsidiebedrag van € 30.000.

We ondersteunen bewoners van A tot Z in het verduurzamingsproces. We bieden een gratis energieadvies aan, helpen bij het aanvragen van de subsidies en leningen en bieden nazorg. Alle woningeigenaren die eerder de energietoeslag ontvingen, zijn benaderd voor de regeling.

Vanaf juni 2025 is de regeling gestart. Medio mei 2026 liepen er circa 100 actieve aanvragen. De eerste huishoudens zijn nu toe aan de uitvoering.

In totaal is meer dan € 10 miljoen beschikbaar voor isolatie en achterstallig onderhoud.