Programma 5: Wenjen en Omjouwing

Behouden en versterken van een aantrekkelijke, identiteitsbewuste en toekomstbestendige woon- en leefomgeving.

5.1 Levendige dorpen en stad waar het prettig wonen en leven is

De gemeente streeft naar een woon- en leefomgeving waarin inwoners zich prettig voelen. Daarom:

• vergroot de gemeente het aanbod van voldoende, passende en betaalbare woningen en verbetert de gemeentelijke regie op woningbouw en doorstroming met snellere procedures en ruimte voor marktpartijen
• werkt de gemeente aan een goed aanbod van voorzieningen, zoals onderwijs, zorg en winkels
• bewaakt de gemeente een veilige, schone en prettige leefomgeving
• heeft de gemeente oog voor dierenwelzijn, als onderdeel van een zorgvuldige inrichting van de fysieke leefomgeving

5.2 Een energieneutrale, circulaire, klimaatbestendige en biodiverse gemeente in 2050

De gemeente werkt samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners aan een leefomgeving die bestand is tegen de gevolgen van klimaatverandering en tegelijkertijd aantrekkelijk, gezond en duurzaam is. Bij ruimtelijke ontwikkelingen vormen bodem, water en klimaatadaptatie een belangrijk uitgangspunt. Daarom stimuleert en ondersteunt de gemeente initiatieven die bijdragen aan:

• Energieneutraliteit — het verminderen van de energievraag (o.a. isolatie), het opwekken van voldoende duurzame energie (zon en wind) en het realiseren van energieopslag (bijv. batterijen).
• Circulariteit — efficiënt gebruik van grondstoffen en maximaal hergebruik van materialen en afval. By de útfiering fan sirkulêr belied wurdt, wêr mooglik, keazen foar oplossingen dy't njonken duorsumenswinst ek maatskiplike mearwearde opsmite en bydrage oan de leefberens en de krêft fan de mienskip.
• Klimaatbestendigheid — voorbereiding op en aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering.
• Biodiversiteit — herstel en versterking van natuur, ecosystemen en leefgebieden.

De volgende ontwikkelingen zien wij op ons af komen:

Omgevingswet:
Er zijn drie grote opgaven die onder de Omgevingswet samen moeten komen: een actueel en juridisch houdbaar omgevingsplan, een werkende beleidscyclus, en een samenhangend beleidshuis fysieke leefomgeving waarin  verschillende programma’s logisch op elkaar aansluiten. Het gaat over de volgende omgevingsprogramma's:

• Regiostad Dokkum (in ontwikkeling),
• Hallum (in ontwikkeling),
• Kollum (in ontwikkeling),
• Volkshuisvestingsprogramma (in ontwikkeling),
• Warmte (in ontwikkeling),
• Energie (in ontwikkeling),
• Klimaatadaptatie (in ontwikkeling),
• Omgevingskwaliteit.

Erfgoed:
Het op orde brengen van de erfgoedtaken vraagt de nodige middelen, zowel eenmalig voor het actualiseren van het beleid als structureel door de aanwijzing van de gemeentelijke monumenten.

Omgevingsprogramma Klimaatadaptatie 2027-2031:
Na vaststelling van het omgevingsprogramma is de uitvoering en borging aan de orde. Er zijn maatregelen nodig om onze leefomgeving tijdig aan te passen aan het veranderende klimaat, en daarmee schade en gezondheidsrisico's door wateroverlast, hitte, droogte en overstroming tegen te gaan. Er zijn afhankelijke van de financiële middelen een aantal scenario's mogelijk, waarbij scenario 1 het minste geld kosten scenario 4 het duurste is:

• Scenario 1: Minimale inzet, niet klimaatbestendige kernen blijven kwetsbaar, geen borging in de organisatie, geen steun aan inwoners;
• Scenario 2: Beperkte maar gerichte inzet op niet klimaatbestendige kernen, wel borging in de organisatie, maar geen steun aan inwoners;
• Scenario 3: Beperkte maar gerichte inzet, wel borging, wel betrokken inwoners en ondersteuning om maatregelen te nemen op eigen terrein;
• Scenario 4: De openbare ruimte in alle kernen en wijken voldoende klimaatbestendig ingericht en klimaatadaptieve impact op particulier terrein.

Energieneutraal: 
In 2050 moet Nederland volledig energieneutraal en klimaatneutraal zijn. Zo worden alle gebouwen in de gemeente verduurzaamd, met name via isolatie en warmtepompen. 

Netcongestie:
In Noardeast-Fryslân is het elektriciteitsnet overbelast.  We faciliteren de netbeheerders in het verzwaren van het elektriciteitsnet en werken gezamenlijk met ondernemers versneld aan slimme oplossingen voor het benutten van het huidige net (bijvoorbeeld d.m.v. energiehubs).

Volkshuisvestingsprogramma:
Op basis van de in de startnotitie opgenomen uitgangspunten wordt gewerkt aan het opstellen van het wettelijk verplichte Volkshuisvestingsprogramma als omgevingsprogramma onder de Omgevingsvisie. Dit op basis van de Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting verplichte omgevingsprogramma en vervangt de huidige Woonvisie 2020 – 2025. De eerder afzonderlijke programmaonderdelen zoals het actuele woonprogramma, de Prestatieafspraken en het Uitvoeringsprogramma Wonen Zorg worden hierin opgenomen. De integrale samenhang van het woonbeleid wordt hierdoor versterkt. Het vaststellen van het definitieve Volkshuisvestingsprogramma is voorzien in Q4 2026.